Anlaşmalı Boşanma Koşulları

A+
A-
30.04.2020
738

Anlaşmalı boşanmanın koşulları nelerdir? Tarafların anlaşmalı boşanması davası açabilmeleri için gereken şartlar nelerdir? Anlaşmalı boşanmada en önemli koşullar nelerdir?

Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanununun düzenlediği hem genel hem de mutlak boşanma sebeplerindendir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 166.maddesinin 3.fıkrasında “Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz” denilerek anlaşmalı boşanma hakkında düzenlemeye yer verilmiştir.

Kanun metni incelendiğinde kanun koyucunun anlaşmalı boşanmanın gerçekleşmesi için belli koşulların oluşmasını arzuladığı görülmektedir. Bu koşullardan biri gerçekleşmediği takdirde hâkim anlaşmalı boşanmaya karar veremez. (1)
1- Tarafların anlaşmalı boşanma davası açabilmeleri için dava tarihine kadar evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması gerekir. Dava açıldığında 1 yıllık süre henüz dolmamış, fakat dava devam ederken 1 yıllık sürenin dolması, bu sürenin hesabında göz önünde bulundurulmaz. Hâkim bu süreyi kendiliğinden araştırmakla mükelleftir.
2- Bu davayı açmayı düşünen taraflar TMK 166/3 hükmü gereği birlikte başvurabilecekleri gibi eşlerden birinin açmış olduğu anlaşmalı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesiyle de başvuruda bulunabilirler.
3- Başvuru gerçekleştirildikten sonra taraflara duruşma günü verilip, bizzat huzurda dinlenilmeleri gerekmektedir. Taraflar kendini vekille temsil ettirseler dahi duruşma günü huzurda olmak zorundadırlar. Tarafların bizzat dinlenilmesi kamu düzenine ilişkindir. Taraflar dinlenildikten sonra duruşma tutanağındaki beyanları kendilerine imzalatılır.
4- Yine kanun metni incelendiğinde, hâkimin tarafların iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmesi gerektiğinden bahsettiği görülmektedir. Zira eşlerden birinin korku, hile veya hata ile iradesini açıkladığı tespit edilirse anlaşmalı boşanmanın gerçekleşmesi mümkün değildir.
5- Taraflar arasında düzenlenen protokolün uygun bulunması anlaşmalı boşanmada en önemli koşuldur. Hatta denilebilir ki hazırlanan protokol, anlaşmalı boşanmada davanın seyrini belirlemektedir. Anlaşma protokolünde taraflar özellikle boşanmanın mali sonuçları (maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası) ve çocukların durumu (iştirak nafakası, kişisel ilişki tesisi ve velayet) hususunda tam olarak anlaşma sağlamış olmaları gerekmektedir. Burada icmalen bahsetmiş olduğumuz anlaşma protokolü başlı başına bir makale konusu oluşturmaktadır. Protokolde mali sonuçlar ve çocukların durumu dışında tarafları bağlayıcı daha birçok husus üzerinde anlaşma sağlanabilir. En önemlisi hazırlanan bu protokoldeki her bir hususun duruşma tutanağına geçirilerek gerekçeli kararda yer almasını sağlamaktır. Bu sebeple taraflar anlaşmalı boşanma yolunu tercih edecekler ise, en azından anlaşma protokollerini hazırlarken mutlaka bir avukata danışmaları önerilmektedir. Protokollerini, hukuki bilgiden yoksun, içtihat araştırması yapmayı bilmeyen, tarafların isteklerini üstün körü olarak matbu bir dilekçe üzerinden düzenleyen arzu halcilerde hazırlatmamaları kanaatindeyim. Zira bu durumun ileride daha büyük zararlara sebebiyet verdiği çok defa tecrübe edilmiştir.

Son olarak, tarafların hali hazırda çekişmeli olarak devam eden davaları mevcut ve taraflar yukarıda saydığımız koşullar altında bir anlaşmaya varmış ise, anlaşmalı boşanma talebinde bulunabilirler. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayalı açılmış bir davanın herhangi bir safhasında anlaşmalı boşanma mümkündür. Bunun dışında bir sebebe dayalı olarak açılmış dava varsa usulüne uygun yapılmış ıslah ile anlaşmalı boşanma talep edilebilir. Anlaşmalı boşanma davası açılmış ve yukarıdaki koşullardan biri gerçekleşmediği için anlaşama gerçekleşememiş ise ya da hakim huzurunda gerçekleşen anlaşmayı eşlerden biri bozmuşsa dava çekişmeli boşanma davasına dönüşür.

Av. Ömer Faruk KARATAŞ


(1) Gençcan-Boşanma, s.831.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.